Hondenrassen die alleen thuis kunnen blijven

Geen enkel ras kan van nature een hele dag alleen

Geen enkel hondenras in deze atlas haalt de volle 5 pootjes op de score Alleen thuis kunnen blijven. Dat is geen gat in de data, dat is de conclusie zelf: honden zijn groepsdieren. Ze zijn er over duizenden jaren op geselecteerd om dicht bij mensen en bij elkaar te leven, en geen enkel ras is van nature gebouwd om lange dagen in zijn eentje door te brengen. Wat je op deze pagina vindt, zijn de 139 rassen die alleen zijn het best verdragen. Dat is iets anders dan een hond die alleen kan zijn zolang jij dat wilt.

De score is een inschatting van de redactie op basis van de rasdossiers, op een schaal van 1 tot 5 pootjes: meer pootjes betekent dat een ras het alleen zijn doorgaans beter opneemt. Bij deze score loopt de schaal in de praktijk maar tot 4, en die 4 pootjes komt alleen bij een paar kuddebeschermers voor, zoals de Sarplaninac en de Komondor, die gewend zijn zelfstandig bij hun kudde te werken. Bijna alle andere rassen hieronder staan op 3 pootjes, van de Labrador Retriever tot de Pekinees. Binnen die grote groep zit geen rangorde: het ene ras blijft niet beter alleen dan het andere.

Wat de score niet zegt, is hoe jouw hond het doet. Alleen blijven is vooral aangeleerd gedrag. Een hond die het rustig heeft opgebouwd en die genoeg beweging, contact en slaap krijgt, redt het beter dan een hond van hetzelfde ras die er nooit in begeleid is. Leeftijd, eerdere ervaringen en wat er in huis gebeurt wegen minstens even zwaar mee als afkomst. Lees deze 139 rassen dus als een startpositie, niet als een garantie. Een deel ervan staat trouwens ook bij de rassen voor beginners, van de Labrador Retriever en de Whippet tot de Cairn Terrier. Ook zij leren het alleen zijn niet vanzelf.

De 139 rassen die alleen zijn het best verdragen

Het formaat loopt in deze lijst breed uiteen. Ruim vier op de tien rassen hier zijn groot, van een reus als de Sint-Bernard (70 tot 90 cm) tot de Barzoi (75 tot 85 cm). Ongeveer een derde is middelgroot en een op de vijf is klein, met de Pekinees op 15 tot 22 cm als kleinste van de lijst. Een paar rassen staan in de atlas als wisselend formaat, omdat ze in meerdere maten voorkomen. Een kleine hond blijft dus niet vanzelf beter alleen dan een grote.

Ook in de FCI-indeling zit geen eenduidig patroon. De pinschers, schnauzers, molossers en sennenhonden vormen hier de grootste groep, gevolgd door de lopende honden en speurhonden. Ook de windhonden zijn goed vertegenwoordigd, met onder meer de Whippet, de Saluki en de Afghaanse Windhond. Trek daar geen harde conclusie uit. De scores zijn inschattingen en geen metingen, de FCI-groepen zijn in de atlas heel verschillend van omvang, en binnen elke groep verschillen individuele honden sterk.

Bruikbaarder is de combinatie met de andere scores. Een flink deel van de rassen hier haalt ook 4 pootjes voor rustig aan doen, zoals de Chow Chow, de Basset Hound en de Pekinees. Een handvol haalt zelfs 5 pootjes voor een appartement, onder meer de Whippet, de Bichon Frisé en de Lhasa Apso. Aan de andere kant krijgt ruim vier op de tien rassen uit deze lijst maar 1 pootje voor een appartement. Wie zonder tuin woont, kijkt daarom beter eerst bij de rassen voor een appartement en gebruikt deze lijst als aanvulling.

• Pinschers, schnauzers, molossers en sennenhonden: de grootste groep in deze lijst, met onder meer de Rottweiler, de Sint-Bernard en de Engelse Mastiff.
• Lopende honden en speurhonden: de Basset Hound en de Rhodesian Ridgeback, naast een reeks brakken zoals de Drever.
• Spitsen en oertypes: de Chow Chow, de Akita Inu en de Shikoku.
• Herders- en veedrijvershonden: de Komondor, de Welsh Corgi (Pembroke) en de Bouvier des Flandres.
• Terriërs: de Cairn Terrier, de West Highland White Terrier en de Schotse Terriër.
• Windhonden: de Whippet, de Saluki en de Afghaanse Windhond.
• Gezelschaps- en dwerghonden, doodles en kruisingen: de Poedel, de Bichon Frisé en de Pekinees, naast kruisingen als de American Bully.
• Retrievers, spaniels, waterhonden en staande jachthonden: de Labrador Retriever, de Clumber Spaniel en de Stabijhoun.

Hoe lang mag een hond alleen zijn?

Een veelgebruikte richtlijn voor een volwassen hond die het alleen zijn rustig geleerd heeft, is maximaal vier uur aan één stuk. Dat is een vuistregel om je dag mee in te delen, geen grens die voor elke hond klopt. De ene hond valt na tien minuten in slaap en wordt pas wakker als de sleutel in het slot gaat, de andere blijft de hele periode alert bij de deur liggen. Twee kortere blokken met een onderbreking ertussen zijn bijna altijd beter dan één lange.

Voor een pup ligt de grens veel lager. Jonge honden moeten vaak plassen, slapen in korte stukken en zijn nog volop aan het wennen aan alles wat er bestaat. Reken in de eerste weken in minuten, niet in uren, en bouw van daaruit op. Ook bij een oudere hond, een hond die net verhuisd is of een hond die uit een asiel komt, begin je opnieuw bij kort. Merk je iets lichamelijks, bijvoorbeeld dat je hond het binnen niet meer ophoudt terwijl dat eerder wel lukte, dan is de dierenarts je eerste aanspreekpunt.

De uren dat je hond alleen is, tellen samen met de rest van zijn dag. Een hond die 's ochtends ruim gewandeld heeft, heeft kunnen snuffelen en daarna kan slapen, staat er anders in dan een hond die om acht uur de deur hoort dichtvallen zonder dat er iets gebeurd is. Beweging vervangt het oefenen niet, maar ze maakt de rust die je vraagt wel realistischer. Kijk daarbij ook naar wat je ras nodig heeft: de Labrador Retriever staat in de atlas op ongeveer 1,5 tot 2 uur per dag, de Basset Hound op matig, en dat vraagt een andere dagindeling. Zoek je een lager tempo, kijk dan bij de rustige hondenrassen.

Alleen blijven opbouwen, stap voor stap

Alleen blijven leer je als een oefening, in korte herhalingen die slagen. Het doel is dat je hond ondervindt dat weggaan niets bijzonders betekent en dat jij altijd terugkomt. Werk daarvoor met belonen, rust en geduld. Straf, aversieve hulpmiddelen of wegblijven tot een hond ophoudt met janken horen hier niet thuis: daarmee leert een hond vooral dat alleen zijn eng is, en dat is precies het tegenovergestelde van wat je wilt bereiken.

• 1. Maak de plek prettig. Kies een vaste plek waar je hond graag ligt, met water binnen bereik en zonder dingen waar hij tussen of achter kan raken. Laat hem daar rustige dingen doen: kauwen, snuffelen, slapen.
• 2. Oefen afstand terwijl je thuis bent. Loop naar een andere kamer en kom terug voordat je hond je achterna komt. Maak er verder niets van. Herhaal het tot het saai is geworden.
• 3. Ontkoppel je vertreksignalen. Pak je jas, rammel met de sleutels, zet je schoenen klaar en ga daarna weer zitten. Zo verliezen die signalen hun lading.
• 4. Ga echt weg, heel kort. Begin met tien of twintig seconden achter de gesloten deur en kom terug voordat je hond onrustig wordt. Het gaat om geslaagde herhalingen, niet om doorzetten.
• 5. Bouw op in ongelijke stappen. Verleng in kleine sprongen en wissel af: na drie minuten weer eens dertig seconden. Een grillige opbouw houdt honden rustiger dan een lijn die alleen maar stijgt.
• 6. Hou vertrek en terugkomst laag in energie. Geen lang afscheid, geen uitbundig weerzien. Begroet je hond pas wanneer hij tot rust gekomen is.
• 7. Kijk terug wat er gebeurt. Zet een camera of een telefoon aan en bekijk vooral de eerste tien minuten. Daar zie je of je te snel gaat, ook als het huis er bij je thuiskomst netjes uitziet.
• 8. Zak terug na een misstap. Ging het mis, ga dan terug naar een tijdsduur die eerder wel lukte en bouw van daaruit opnieuw op. Dat is geen verlies, dat is hoe de methode werkt.

Wanneer je hulp inschakelt

Voor sommige honden is alleen zijn meer dan vervelend: ze raken er echt door in paniek. Ze blaffen of janken aanhoudend, hijgen en kwijlen, krabben aan deuren en kozijnen, doen hun behoefte binnen terwijl ze dat verder nooit doen, of raken geen eten en drinken aan tot je terug bent. Dat is geen kwestie van doorzetten en ook niet van een hond die nog moet wennen. Op dezelfde manier verder oefenen maakt het in zo'n situatie meestal erger.

Ga in dat geval eerst naar de dierenarts. Er kunnen lichamelijke oorzaken meespelen, en die horen als eerste bekeken te worden. Wij stellen op deze pagina geen diagnose en plakken er ook geen naam op: vaststellen wat er aan de hand is, is werk voor iemand die je hond ziet en de hele situatie kent.

Vraag daarnaast begeleiding van een gedragsdeskundige die met positieve, beloningsgerichte methoden werkt en die bij je thuis komt kijken of met je beelden meekijkt. Wat je hond in jouw gang doet, is nu eenmaal niet zichtbaar in een lokaal vol andere honden. Vraag vooraf hoe iemand te werk gaat: wie straf, correcties of materiaal met pijnprikkels voorstelt, is niet de juiste persoon voor dit onderwerp. Regel ondertussen de praktische kant zonder schuldgevoel. Een hondenoppas, een buur, een uitlaatdienst of een dagopvang overbrugt de uren terwijl jij rustig verder oefent.

Veelgestelde vragen over hondenrassen die alleen thuis kunnen blijven