Schipperke
Een pikzwart Belgisch herdertje van een kilo of vijf, met de alertheid van een hond drie keer zo groot. Levendig, nieuwsgierig en verrassend robuust, maar zijn waakse blaf vraagt om een baas die daar iets mee doet.
In dit artikel
De Schipperke in het kort
De Schipperke is een van de oudste Belgische rassen: een kleine herdershond die eeuwenlang bij ambachtslieden en op binnenschepen leefde als waak- en rattenvanger. De FCI-standaard noemt hem een uitstekend klein waakhondje, bruisend van vitaliteit en gereserveerd naar vreemden.
Hij is compact, gezond en wordt vaak ouder dan vijftien jaar. Daar staat tegenover dat hij blaft bij alles wat afwijkt en een eigen wil heeft. Benieuwd of dit energieke herdertje bij jouw leven past? Doe verderop de match.
- Schofthoogte
- ± 25–33 cmde FCI-standaard rekent in gewicht
- Gewicht
- 3–9 kgideaal 4–7 kg volgens de FCI
- Levensverwachting
- 12–16 jaarouder dan 15 is geen uitzondering
- Beweging
- Dagelijks actiefwandelen plus denkwerk
- Vacht
- Verhaart in piekenwekelijks borstelen
- Herkomst
- Belgiëherdertje, waak- en scheepshond
De Schipperke in scores
Elke hond in de atlas krijgt scores op dezelfde meetlat, zodat je rassen eerlijk naast elkaar kunt leggen.
Meer pootjes betekent altijd makkelijker voor jou als baas, niet "meer van die eigenschap".
Wat voor karakter heeft een Schipperke?
Levendig, nieuwsgierig en altijd alert. De FCI-rasstandaard, het officiële rasprofiel waarin vastligt hoe een ras eruitziet en zich gedraagt, noemt hem een uitstekend klein waakhondje en een uitzonderlijk alarm: hij blaft bij alles wat afwijkt van het normale. Naar vreemden is hij gereserveerd, naar zijn eigen mensen juist aanhankelijk.
Vergis je niet in zijn formaat: dit is een echte herdershond in zakformaat, met bijbehorend zelfvertrouwen en een eigen wil. Hij bemoeit zich overal mee, onderzoekt alles en beslist graag zelf of jouw commando de moeite waard is.
Vroeger was hij ook rattenvanger op boerenerven en binnenschepen. Die jachtlust op klein spul zit er nog in: muizen, mollen en soms de kip van de buren zijn in zijn ogen werk.
Is een Schipperke geschikt voor een gezin?
Ja, mits met duidelijke afspraken. De rasstandaard omschrijft hem als zacht voor kinderen, en in de praktijk is hij een vrolijke, speelse gezinshond die graag overal aan meedoet. Zijn formaat maakt hem bovendien fysiek beter behapbaar dan een grote herder.
Toch is hij geen knuffelbeest dat alles verdraagt. Hij heeft een eigen wil en waarschuwt als hij iets niet wil. Leer kinderen hem met rust te laten als hij eet of slaapt, en houd bij jonge kinderen toezicht, zoals bij elke hond.
Past deze hond bij jou?
Zes korte vragen, je ziet meteen je match.
Kies hierboven je situatie om je persoonlijke match te zien.
Kan een Schipperke in een appartement wonen?
Qua formaat moeiteloos: met zijn drie tot negen kilo neemt hij nauwelijks plaats in. Het echte aandachtspunt is zijn stem. Een Schipperke die elke voetstap in de gang meldt, wordt in een appartementsgebouw snel een probleem.
Het kan wel, als je vanaf puppyleeftijd traint dat één keer melden genoeg is, en je hem dagelijks voldoende beweging en denkwerk geeft. Een verveelde Schipperke in een stille flat gaat zichzelf bezighouden, en dat hoor je.
Hoeveel beweging heeft een Schipperke nodig?
Hij is klein, maar bruist van de energie: de standaard noemt hem onvermoeibaar en altijd bezig. Reken op flinke dagelijkse wandelingen, aangevuld met spel en snuffelwerk. Een vast urental ligt niet vast; kijk vooral naar wat jouw hond aankan en vraagt.
Zijn wendbaarheid en snelheid maken hem uitstekend geschikt voor behendigheid, en ook speurspelletjes vindt hij heerlijk. Mentale uitdaging telt bij dit slimme herdertje volwaardig mee: tien minuten denkwerk vermoeit hem meer dan een rondje om het blok.
Verhaart een Schipperke veel?
Het grootste deel van het jaar valt het mee: zijn zwarte dubbele vacht met de typische kraag en broek vraagt een wekelijkse borstelbeurt en verder weinig. Trimsalon is niet nodig, en wassen doe je alleen als het echt moet.
Twee keer per jaar, in voor- en najaar, gooit hij zijn ondervacht er in enkele weken uit. Borstel in die periode dagelijks, anders ligt het zwarte haar in plukken door je huis. Scheren doe je nooit: de vacht beschermt hem tegen warmte en kou.
Hoe voed je een Schipperke op?
Hij is slim en leert snel, maar hij is geen hond die blind volgt: hij denkt zelf na en werkt mee als het hem iets oplevert. Korte, speelse trainingen met beloning werken beter dan eindeloos herhalen. Blijf vriendelijk maar consequent, want wat hij één keer mag, claimt hij voor altijd.
Twee dingen verdienen vanaf de eerste week prioriteit:
- Blafgedrag kanaliseren. Beloon één keer melden en leer hem daarna een stopsignaal. Wachten tot het vanzelf overgaat werkt bij dit ras niet.
- Breed socialiseren. Zijn reserve naar vreemden mag geen angst of scherpte worden. Lees hoe je dat aanpakt in de socialisatiegids voor pups.
- Alleen zijn opbouwen, stap voor stap, zodat verveling niet omslaat in blaffen. Zie alleen thuis leren.
Waar komt de Schipperke vandaan?
De Schipperke is door en door Belgisch. De naam is Vlaams voor klein herdertje, en het ras stamt af van dezelfde kleine zwarte herdershonden waaruit ook de Belgische Herders zijn voortgekomen. Al in de vijftiende eeuw duiken vermeldingen op van kleine staartloze zwarte hondjes bij ambachtslieden in de Vlaamse provincies.
Rond 1690 was hij populair bij de Brusselse werklieden, die hun hondjes koperen halsbanden omdeden en er wedstrijden mee hielden. Later werd hij de vaste waak- en rattenvanger op de binnenschepen, waaraan hij zijn bijnaam van scheepshondje dankt. In 1882 verscheen hij voor het eerst op een tentoonstelling, en via koningin Marie-Henriette van België werd het kleine zwarte hondje ook aan het hof en ver daarbuiten geliefd.
Wat kost een Schipperke?
Eerlijk antwoord: betrouwbare Belgische bedragen voor de aanschaf, het voer, de dierenarts en de verzekering van een Schipperke zetten we hier pas neer zodra we ze met bronnen kunnen onderbouwen. Liever even geen cijfer dan een verzonnen cijfer. Reken er wel op dat een hond, groot of klein, elke maand een vast budget vraagt, en dat prijzen sterk verschillen per fokker en regio.
Wat we nu al wel kunnen zeggen over vachtverzorging: Vooral tijd: een borstel volstaat, trimsalon is niet nodig.
Eerlijk over de Schipperke
- Hij blaft. Echt. De standaard noemt hem een uitzonderlijk alarm, en dat is vriendelijk uitgedrukt. Zonder training meldt hij elke fietser, kat en deurbel.
- Zijn eigen wil is charmant tot hij het niet is. Dit herdertje beslist graag zelf. Wie niet consequent is, heeft binnen een jaar een klein huistirannetje.
- Twee keer per jaar sneeuwt het zwart haar. Buiten de ruipieken valt zijn vacht mee, maar tijdens de rui borstel je dagelijks.
- Zijn jachtlust op klein spul is niet weg te trainen. Ratten vangen was eeuwenlang zijn werk. Loslopen bij kippen of konijnen is vragen om problemen.
- MPS IIIB is zeldzaam maar ernstig. Deze erfelijke hersenaandoening is dodelijk. Koop alleen een pup van ouders die allebei DNA-getest zijn.
De route van pup naar senior
Elke levensfase vraagt iets anders van je. Dit zijn de haltes waar je bij dit ras rekening mee houdt.
Kennismaken met de wereld
Socialiseer breed: mensen, honden, verkeer en vooral veel geluiden. Wat hij nu leert kennen, hoeft hij later niet aan te blaffen. Begin meteen met belonen van stil zijn.
Regels zetten voor het blaffen
Zijn waaksheid ontwaakt. Beloon één keer melden en leer een stopsignaal aan. Bouw in deze periode ook het alleen zijn stap voor stap op.
De eigenwijze puber
Hij test of jouw regels echt gelden. Blijf vriendelijk en consequent, en geef zijn energie een uitlaatklep in behendigheid of speurspelletjes.
Volwassen: klein maar altijd aan
Zijn ritme staat: dagelijkse beweging, denkwerk en een taak als huisbewaker. Houd zijn gewicht in de gaten, want een te dikke Schipperke belast zijn kleine gewrichten onnodig.
Senior: taai maar trager
Dit ras blijft lang fit en haalt regelmatig de vijftien jaar of meer. Let op zijn gebit, laat knieën en ogen nakijken bij de jaarlijkse controle en pas het tempo van de wandelingen aan.
Welke gezondheidsproblemen komen voor bij de Schipperke?
De Schipperke geldt als een robuust en langlevend ras, maar een paar erfelijke aandoeningen verdienen je aandacht. Vraag een fokker altijd naar de onderzoeksuitslagen van beide ouderdieren.
Een zeldzame maar dodelijke erfelijke stofwisselingsziekte die de hersenen aantast. Symptomen zoals trillen, coördinatieverlies en gedragsverandering beginnen rond het tweede levensjaar; aangedane honden worden zelden ouder dan vier tot vijf jaar. Er bestaat een DNA-test (NAGLU-gen): beide ouderdieren horen getest te zijn.
Een knieschijf die uit zijn groeve schiet, een bekend probleem bij kleine rassen. Het patellaonderzoek is bij de Nederlandse rasvereniging verplicht voor fokdieren; vraag naar de uitslag.
Het afsterven van de heupkop bij jonge honden, meestal vóór de leeftijd van anderhalf jaar. Het geeft pijn en kreupelheid en is operatief te behandelen.
PRA (een erfelijke netvliesaandoening die tot blindheid leidt) en andere erfelijke oogproblemen komen voor. Vraag naar een oogonderzoek van de fokdieren.
Komt in het ras voor en heeft vermoedelijk een erfelijke component; er loopt onderzoek naar. Vraag de fokker of epilepsie in de lijn voorkomt.
Weet je niet welke uitslagen je precies moet opvragen? Download de gratis checklist “Wat vraag je een fokker?”, met alle onderzoeken die bij dit ras horen op één A4.
Waar vind je een goede pup?
Begin bij de rasvereniging in plaats van bij een advertentiesite. In België vervult de KMSH (Koninklijke Maatschappij Sint-Hubertus) de stamboomregistratie; in Nederland doet de Raad van Beheer dat, met Schipperkes Vrienden Nederland en de Vereniging Schipperkes Nederland als rasverenigingen. Via die kanalen kom je bij fokkers die de DNA-test op MPS IIIB en het patellaonderzoek serieus nemen.
De Schipperke is in de Lage Landen geen massaras: het aanbod pups is beperkt en wachten op een nest is normaal. Een goede fokker laat je de ouderdieren zien, toont de uitslagen ongevraagd en stelt jou minstens zoveel vragen als jij hem.
Koop je bij een kweker? Check of hij erkend is met zijn HK-nummer in de officiële lijst van Dierenwelzijn Vlaanderen.
Veelgestelde vragen over de Schipperke
Wat voor karakter heeft een Schipperke?
Levendig, nieuwsgierig en zeer alert. De FCI-standaard noemt hem een uitstekend klein waakhondje: aanhankelijk naar zijn eigen mensen, gereserveerd naar vreemden en met een duidelijke eigen wil.
Hoe groot wordt een Schipperke?
Het is een klein ras: de FCI-standaard rekent in gewicht en vraagt 3 tot 9 kilogram, met 4 tot 7 kilogram als ideaal. De schofthoogte ligt in de praktijk rond de 25 tot 33 centimeter.
Blaft een Schipperke veel?
Ja, van nature wel. Hij is gefokt als waak- en alarmhondje en meldt alles wat afwijkt. Met vroege training kun je het blaffen beperken tot één keer melden, maar helemaal stil wordt hij nooit.
Hoe oud wordt een Schipperke?
Gemiddeld 12 tot 16 jaar, en ouder dan 15 is bij dit ras geen uitzondering. Het geldt als een robuust en langlevend ras.
Is een Schipperke geschikt voor een appartement?
Qua formaat wel, maar zijn waakse blaf is in een appartementsgebouw het grootste aandachtspunt. Het lukt als je het blafgedrag vanaf puppyleeftijd traint en hem dagelijks beweging en denkwerk geeft.
Welke gezondheidsproblemen komen voor bij de Schipperke?
Het ras is over het algemeen gezond. Aandachtspunten zijn de erfelijke stofwisselingsziekte MPS IIIB (DNA-test beschikbaar), patellaluxatie, de ziekte van Legg-Calvé-Perthes, erfelijke oogaandoeningen en epilepsie.
Bronnen bij deze pagina (7)
- FCI-rasstandaard 83, herkomst België, groep 1, gewicht 3–9 kg (ideaal 4–7 kg), vacht, karakter, geschiedenis.
- Houden van Honden (Raad van Beheer), rasinfo, levensverwachting boven 15 jaar, verplicht patellaonderzoek, rasverenigingen.
- PetMD – Schipperke, schofthoogte 25–33 cm, levensverwachting 12–16 jaar, vachtverzorging, gezondheidslijst.
- PennGen (University of Pennsylvania) – MPS IIIB, MPS IIIB: symptomen, leeftijd, prognose, DNA-test op het NAGLU-gen, vererving.
- The Schipperke Club (UK) – Health, gezondheidsoverzicht: MPS IIIB, epilepsie, Legg-Calvé-Perthes, aanbevolen tests.
- AKC – Schipperke, typering als Belgische scheepshond, temperament, langlevendheid.
- Foto via Wikimedia Commons, publiek domein, herofoto van deze pagina.
