Je hond is te dik: zo valt hij gezond af

Hoe zie je dat je hond te dik is?

De weegschaal alleen zegt weinig, want een gezonde Whippet en een gezonde Labrador van hetzelfde gewicht bestaan niet. Dierenartsen gebruiken daarom de body condition score (BCS), meestal op een schaal van 1 tot 9, waarbij 4 à 5 ideaal is. Je beoordeelt niet het getal op de weegschaal maar wat je ziet en voelt.

Drie checks doe je thuis in een minuut. Eén: strijk met vlakke handen over de borstkas; de ribben moeten vlot voelbaar zijn onder een dun laagje vet, ongeveer zoals de botjes op de rug van je hand. Twee: kijk van bovenaf; achter de ribben hoort een duidelijke taille te zitten. Drie: kijk van opzij; de buiklijn moet achter de borstkas omhoog lopen in plaats van recht door te hangen.

Moet je stevig duwen om ribben te vinden, is de taille verdwenen of hangt de buik door, dan zit je hond aan score 6 of hoger en is hij te zwaar. Elke punt boven de 5 komt grofweg overeen met zo'n tien procent extra lichaamsgewicht. Bij een dikke of gekrulde vacht voel je beter dan je kijkt.

Waarom zijn die extra kilo's meer dan een schoonheidsfoutje?

Overgewicht is bij honden een van de meest voorkomende gezondheidsproblemen: de Britse dierenartsenorganisatie PDSA schat dat bijna de helft van de honden te zwaar is. En dat weegt letterlijk door. Extra kilo's belasten gewrichten en rug, en vetweefsel is geen passieve opslag: het geeft ontstekingsbevorderende stoffen af die mee artrose in de hand werken.

Daarnaast verhoogt overgewicht het risico op onder meer diabetes, ademhalingsproblemen, hittestress en complicaties bij verdoving, en het wordt in verband gebracht met een kortere levensduur. Een hond met overgewicht die stijver gaat lopen, krijgt bovendien sneller een vicieuze cirkel: minder bewegen, meer aankomen. Herken je dat bij een oudere hond, lees dan zeker ook ons artikel over stijfheid bij oudere honden.

Het goede nieuws: gewicht is een van de weinige gezondheidsfactoren die jij bijna volledig in handen hebt. Honden openen zelf de koelkast niet.

Waar komen die kilo's vandaan?

Bijna altijd uit een stille optelsom. Een ruim geschept bakje in plaats van een afgewogen portie, restjes van tafel, koekjes van elk gezinslid apart, en een kauwstaaf die niemand meerekent: samen zijn dat vlot honderden calorieën per dag extra. Ook een verandering in het leven telt mee: na castratie of sterilisatie daalt de energiebehoefte, en een hond die ouder wordt, verbrandt minder.

Aanleg speelt eveneens een rol. Voedselgedreven rassen zoals de Labrador retriever en de Beagle staan bekend om hun onverzadigbare eetlust en komen sneller aan. Bij zulke honden is portiediscipline geen luxe maar een basiszorg.

Soms zit er een medische oorzaak achter, zoals een traag werkende schildklier. Ook daarom is de eerste stap van elk afvalplan een bezoek aan de dierenarts: die sluit onderliggende problemen uit en bepaalt samen met jou het streefgewicht.

Hoe pak je het afvallen concreet aan?

Werk met een plan in plaats van met goede voornemens:

• Start bij de dierenarts: laat je hond wegen, de conditiescore bepalen en een streefgewicht vastleggen. Veel praktijken hebben gratis weegmomenten of een heuse gewichtsconsultatie.
• Mik op 1 à 2 procent gewichtsverlies per week, het tempo dat onder meer de veterinaire faculteit van Cornell aanhoudt. Voor een hond van 20 kilo is dat 200 tot 400 gram per week.
• Weeg elke portie af met een keukenweegschaal en verdeel de dagportie over minstens twee maaltijden. Gebruik geen scheplogica; ogen bedriegen.
• Overweeg een licht of dieetvoer bij flink overgewicht: minder calorieën van hetzelfde voer geven betekent ook minder voedingsstoffen, terwijl een afslankvoer voller in de maag ligt en wel compleet blijft. Je dierenarts adviseert wat past; algemene kooptips vind je in goed hondenvoer kiezen.
• Reken alle snacks mee en hou ze onder de tien procent van de dagcalorieën. Ruil koekjes deels in voor stukjes wortel of komkommer, of hou een deel van de dagelijkse brokken apart als beloning.
• Weeg elke twee weken en stuur bij: verliest je hond niets, dan moet de portie iets omlaag; gaat het te snel, dan iets omhoog.

Hoe laat je hem meer bewegen zonder overbelasting?

Beweging ondersteunt het afvallen, maar voeding doet het zware werk; compenseren met extra sport alleen lukt zelden. Bouw rustig op met wat bij de leeftijd en de gewrichten van je hond past: langere of extra wandelingen, snuffelspelletjes en, voor honden die het graag doen, zwemmen. Dat laatste is goud waard voor zware honden omdat het de gewrichten spaart.

Vermijd bij een hond met flink overgewicht net de piekbelasting: wild balwerpen, springen en lange loopsessies naast de fiets. Kies liever voor gelijkmatige duurbeweging. Een omheinde losloopweide is een fijne plek om in eigen tempo te snuffelen en te drentelen, wat meer calorieën verbrandt dan je zou denken.

Let bij warm weer extra op: honden met overgewicht raken hun warmte moeilijker kwijt. Plan inspanning dan in de vroege ochtend of late avond.

Hoe hou je het vol, ook met bedelende ogen?

Bedelen is aangeleerd gedrag en verdwijnt als het nooit meer beloond wordt, al wordt het eerst even erger voor het beter wordt. Geef aandacht, een aai of een spelletje in plaats van eten, en spreek met het hele gezin dezelfde regels af. Eén stiekeme boterhamkorst per dag van oma telt óók mee.

Maak het meetbaar en zichtbaar: hang een lijstje aan de koelkast met de dagportie, wie al gevoerd heeft en de weegresultaten. Zo voorkom je dubbele maaltijden en zie je de vooruitgang zwart op wit, wat enorm motiveert.

Vergeet ten slotte niet waarom je dit doet. Een hond op een gezond gewicht beweegt vlotter, speelt langer, verdraagt warmte beter en heeft statistisch gezien meer gezonde jaren voor de boeg. Dat is geen strengheid, dat is zorg.

Veelgestelde vragen