Teken bij je hond: veilig verwijderen en voorkomen

Wat zijn teken en waarom zijn ze een risico?

Teken zijn kleine spinachtigen die zich vastbijten in de huid en zich dagenlang volzuigen met bloed. Nuchter zijn ze niet groter dan een speldenkop; volgezogen zwellen ze op tot een grijs of bruinig bolletje ter grootte van een erwt. Je herkent een vastzittende teek aan het kleine kopje in de huid en de acht pootjes net achter dat kopje.

Het risico zit niet in de beet zelf maar in wat teken kunnen overdragen. In België en Nederland is de ziekte van Lyme (borreliose) de bekendste tekenoverdraagbare ziekte; via geïmporteerde of meereizende teken duiken daarnaast ziektes als babesiose op. Ook mensen kunnen via een tekenbeet besmet raken, dus controleer na een wandeling meteen jezelf mee.

Volgens de Europese parasietenorganisatie ESCCAP kennen teken in onze streken van oudsher twee activiteitspieken: van maart tot juni en van augustus tot november. Door zachte winters kunnen teken echter bijna het hele jaar actief zijn, waardoor waakzaamheid buiten het klassieke seizoen ook loont.

Waar zitten teken op je hond en waar loopt hij ze op?

Teken zitten in hoog gras, struikgewas, varens en op de rand van bos en weide. Ze springen niet en vallen niet uit bomen: ze wachten op een grasspriet tot er een warm lijf voorbij borstelt. Een snuffelende hond die door de bermen struint is dus een ideale lift. Ook op een omheind terrein zoals een losloopweide met hoog gras eromheen kan je hond een teek oplopen.

Eenmaal aan boord kruipt de teek naar plekken met dunne huid. Controleer volgens de PDSA en ESCCAP vooral: de kop en snuit, in en rond de oren, de hals onder de halsband, de oksels, de liezen, de buik, rond de staartaanzet en tussen de tenen.

Maak van de controle een vast ritueel na elke wandeling in het groen: ga met je vingertoppen tegen de haargroei in door de vacht en voel naar bobbeltjes. Bij kortharige honden zie je teken vlot; bij dikke of donkere vachten werkt voelen beter dan kijken. Zo went je hond er meteen aan om overal aangeraakt te worden.

Hoe verwijder je een teek veilig?

Hoe sneller een teek weg is, hoe kleiner de kans dat hij ziekteverwekkers doorgeeft. Werk rustig en gebruik het juiste gereedschap, volgens de methode die de PDSA beschrijft:

• Gebruik een tekenhaakje of tekentang, te koop bij dierenarts en dierenwinkel. Kies bij een tekenhaakje het maatje dat bij de teek past.
• Schuif het haakje plat over de huid onder de teek, zo dicht mogelijk tegen de huid van je hond.
• Draai rustig in één richting, zonder te trekken, tot je voelt dat de teek loslaat. Meestal lukt dat na twee tot drie draaien.
• Controleer of de teek volledig is: kopje en pootjes zitten aan het lijfje. Dood de teek, bijvoorbeeld door hem in een propje plakband te vouwen, en spoel hem niet levend door.
• Ontsmet niet agressief maar reinig het plekje met wat lauw water met zout en hou het enkele dagen in de gaten.

Wat doe je beter niet bij een teek?

Knijp nooit in het volgezogen lijfje, ook niet met je nagels of een platte pincet. Door de druk kan de teek zijn maaginhoud in de huid van je hond persen, en net daarmee komen ziekteverwekkers mee. Om dezelfde reden trek je een teek niet recht omhoog los zonder draai: dan blijft het kopje sneller achter.

Vergeet ook de huismiddeltjes: een teek verstikken met vaseline, olie of alcohol of hem wegbranden met een aansteker werkt niet en vergroot juist het risico. Een gestreste of stervende teek geeft eerder speeksel af in de wond. De ESCCAP-richtlijn is duidelijk: nooit pletten of doorprikken, altijd een correct verwijderinstrument gebruiken.

Blijft er toch een stukje kopje achter, raak dan niet in paniek. Meestal stoot de huid dat restje vanzelf af, zoals bij een splinter. Ga niet zelf wroeten met een naald. Zie je na enkele dagen roodheid, zwelling, warmte of pus, of vertrouw je het niet, bel dan de dierenarts.

Wanneer moet je na een tekenbeet naar de dierenarts?

De meeste tekenbeten genezen zonder gevolgen. Hou je hond na een beet wel enkele weken in het oog. Signalen die je serieus neemt: sloomheid of sneller moe zijn, koorts, minder eten, kreupelheid die kan wisselen van poot, gezwollen gewrichten of opgezette lymfeknopen. Dat kunnen tekenen van de ziekte van Lyme zijn, die bij honden vaak pas weken na de beet opduikt.

Ook een bijtplek die dik, warm of vochtig wordt is een reden om te bellen: dan speelt er mogelijk een plaatselijke infectie. Vermeld bij de dierenarts altijd dat je hond een tekenbeet had en wanneer ongeveer; dat maakt de puzzel een stuk kleiner.

Krabt of bijt je hond opvallend veel op één plek, kijk dan sowieso even tussen de haren. Jeuk heeft veel mogelijke oorzaken, van teken tot vlooien of een allergie, en de plek van het krabben verklapt vaak de dader.

Hoe verklein je de kans op teken?

Volledige preventie bestaat niet, maar de combinatie van drie vaste routines houdt het risico klein. Eén: gebruik een tekenwerend middel dat je dierenarts voorschrijft, afgestemd op het gewicht, de leeftijd en de leefsituatie van jouw hond. Gebruik nooit op eigen houtje een product, en zeker geen middel dat voor een ander dier bedoeld is: sommige antiparasitaire middelen voor honden zijn bijvoorbeeld levensgevaarlijk voor katten in huis.

Twee: controleer je hond na elke wandeling, want zoals ESCCAP benadrukt is geen enkel product honderd procent effectief. Een teek die je binnen enkele uren vindt en verwijdert, heeft weinig kans gehad om iets over te dragen. Drie: vermijd in de piekmaanden dichte begroeiing en hoog gras waar het kan, en blijf op paden in natuurgebieden.

Reist je hond mee naar Zuid-Europa, bespreek dat dan vooraf met de dierenarts: daar komen tekensoorten en ziektes voor die wij hier amper kennen, en de preventie wordt daarop afgestemd.

Veelgestelde vragen