Hittestress bij je hond: risico's herkennen en voorkomen

Waarom verdraagt een hond hitte zoveel slechter dan jij?

Een hond kan amper zweten. Zijn lichaam koelt vrijwel volledig via hijgen: vocht verdampt op de tong en in de luchtwegen en voert zo warmte af. Dat systeem werkt goed bij frisse lucht, maar op een warme of vochtige dag schiet het snel tekort, zeker als je hond ook nog eens loopt, speelt of gestrest is.

De normale lichaamstemperatuur van een hond ligt rond 38 tot 39 graden. Volgens VCA Hospitals wordt het gevaarlijk zodra die boven de 39,4 graden klimt, en vanaf ongeveer 41 graden dreigt orgaanschade. Tussen "vrolijk hijgen" en "levensbedreigend oververhit" zitten dus maar een paar graden.

Daar komt bij dat een hond zichzelf niet beschermt. Veel honden blijven rennen achter een bal zolang jij blijft gooien, ook als hun lichaam allang oververhit raakt. Op warme dagen ben jij dus de rem.

Welke signalen van hittestress moet je kennen?

Hittestress bouwt op. Hoe vroeger je ingrijpt, hoe kleiner de schade, dus leer de volgorde herkennen:

• Vroege signalen: zwaarder en luidruchtiger hijgen dan normaal, veel kwijlen, een felrode tong en felrood tandvlees, trager stappen of gaan liggen, schaduw opzoeken.
• Ernstige signalen: wankelen of verwardheid, braken of diarree, versnelde hartslag, plakkerig of verkleurd tandvlees.
• Levensbedreigend: neervallen, stuiptrekkingen of het bewustzijn verliezen. Dit is altijd een spoedgeval.

Welke honden lopen extra risico?

Platsnuitige rassen staan met stip bovenaan. Een grote Britse studie op basis van VetCompass-gegevens van meer dan 900.000 honden vond dat brachycefale honden bij elke vorm van oververhitting vaker in de problemen komen: tot ruim drie keer meer risico in een hete auto, en ook bij inspanning en warme omgevingen duidelijk kwetsbaarder. Denk aan de Franse bulldog, de mopshond en de Engelse bulldog: hun korte snuit maakt hijgen minder efficiënt.

Daarnaast zijn honden met overgewicht, oudere honden, pups, honden met een dikke of vervilte vacht en honden met hart- of luchtwegproblemen gevoeliger. Jonge, sportieve honden vormen een aparte risicogroep: net omdat ze zo gedreven zijn, gaan ze bij inspanning het vaakst over hun grens.

Voor die laatste groep is het belangrijkste inzicht uit dezelfde studie dat bijna 75% van alle oververhitting door inspanning ontstaat, meestal tijdens een wandeling. De hete auto is terecht berucht, maar de warme middagwandeling maakt in de praktijk veel meer slachtoffers.

Wat doe je meteen als je hond oververhit raakt?

Het motto van de RSPCA is: eerst koelen, dan vervoeren. Stop meteen alle inspanning, breng je hond naar schaduw of een koele ruimte en begin met afkoelen voor je in de auto stapt. Elke minuut dat de lichaamstemperatuur hoog blijft, neemt de kans op orgaanschade toe.

Koel met veel water: overgiet je hond ruim met koel tot koud water, vooral over nek, buik en binnenkant van de dijen, of dompel het lichaam onder als dat kan. De RSPCA benadrukt dat koud water bij een oververhitte hond zelden een probleem vormt en juist cruciaal is voor het herstel; alleen bij bewusteloze of heel oude, verzwakte honden ga je voorzichtiger te werk. Zorg voor luchtstroom met een ventilator of door te wapperen, en laat je hond drinken als hij dat zelf wil.

Twee dingen doe je niet: leg geen natte handdoek bovenop je hond, want die houdt de warmte juist vast, en wacht niet af "tot het betert". Bel altijd de dierenarts, ook als je hond lijkt op te knappen: schade aan organen kan uren later nog opduiken. Vervoer je hond daarna in een gekoelde, goed verluchte auto en verwittig de praktijk dat je eraan komt.

Hoe voorkom je hittestress op warme dagen?

Verleg op warme dagen je wandelingen naar de vroege ochtend, want tijdens een hittegolf blijft het volgens Blue Cross ook 's avonds vaak te warm. Hou de wandeling rustig en kort, laat de bal en de fiets thuis, en kies schaduwrijke routes. Een rustig rondje op een beschaduwde losloopweide is een beter idee dan rennen in de volle zon.

Doe de handtest voor het asfalt: leg je handpalm enkele seconden op de stoep of de weg. Te heet voor jouw hand betekent te heet voor hondenpoten. Zorg thuis voor koele ligplekken, altijd vers water, eventueel een ventilator of koelmat, en hou de vacht in orde: een vervilte vacht belemmert de warmteregeling, zoals we ook uitleggen in ons artikel over wassen en borstelen.

En de auto: laat je hond nooit achter in een geparkeerde wagen, ook niet even, ook niet in de schaduw met een raam op een kier. Bij 22 graden buiten kan het binnen in enkele minuten oplopen tot zo'n 47 graden. Zie je ergens een hond in nood in een hete auto, bel dan meteen de politie via 101.

Wanneer moet je naar de dierenarts?

Bij ernstige signalen zoals wankelen, braken, neervallen of stuipen bel je onmiddellijk, terwijl iemand anders al begint te koelen. Meld duidelijk dat het om oververhitting gaat, dan kan de praktijk zich voorbereiden.

Maar ook na een milder incident is een belletje verstandig. Een hond die na afkoelen weer vrolijk oogt, kan inwendig toch schade hebben opgelopen; de dierenarts schat in of controle nodig is. Uit de VetCompass-cijfers blijkt dat ongeveer één op de dertien honden met vastgestelde oververhitting eraan sterft: dit is geen kwaal om zelf uit te zieken.

Was je hond ooit oververhit, bespreek dan met je dierenarts een plan voor volgende zomers. Eén doorgemaakte oververhitting maakt een hond gevoeliger voor de volgende, en bij oudere honden komt daar de leeftijd nog bovenop. Benieuwd hoe oud jouw hond eigenlijk is in mensenjaren? Onze hondenleeftijd-calculator rekent het voor je uit.

Veelgestelde vragen