Dementie bij oude honden

Wat is dementie bij honden?

Net als mensen kunnen honden dementeren. Dierenartsen spreken van cognitief disfunctiesyndroom (CDS): een langzaam voortschrijdende aandoening waarbij de hersenen verouderen en geheugen, oriëntatie en aangeleerd gedrag achteruitgaan. VCA Hospitals raadt aan om honden vanaf ongeveer zeven jaar jaarlijks op cognitieve veranderingen te laten screenen.

Het beeld ontwikkelt zich sluipend. In het begin lijkt het op verstrooidheid: wat langer twijfelen aan de verkeerde kant van de deur, een commando "vergeten". Net daarom schrijven veel baasjes de eerste signalen toe aan doofheid of koppigheid, terwijl er meer aan de hand is.

Hoe oud is jouw hond eigenlijk in mensenjaren? Via de hondenleeftijd-calculator zie je snel in welke levensfase hij zit en vanaf wanneer extra waakzaamheid loont.

Welke signalen wijzen op dementie?

Dierenartsen gebruiken het letterwoord DISHAA om de belangrijkste signalen te ordenen:

• Desoriëntatie: verdwaald lijken in het eigen huis, aan de scharnierkant van de deur staan, staren naar de muur, vertrouwde mensen even niet herkennen.
• Interacties: veranderde omgang, plots aanhankelijker of juist teruggetrokken, soms prikkelbaar bij aanraking.
• Slaap-waakritme: overdag meer slapen, 's nachts wakker, ijsberen, janken of blaffen.
• Huistraining (house soiling): plas- of poepongelukjes binnen bij een hond die altijd zindelijk was, of vergeten waarvoor de tuin dient.
• Activiteit: minder interesse in spel en snuffelen, of juist doelloos ronddwalen en repetitief gedrag.
• Angst: nieuwe angsten of onrust, bijvoorbeeld bij alleen zijn, geluiden of op onbekende plekken.

Waarom moet de dierenarts eerst andere oorzaken uitsluiten?

Elk van die signalen kan óók bij een lichamelijke aandoening horen. Een hond die binnen plast kan een blaasontsteking of nierprobleem hebben, nachtelijke onrust kan pijn door artrose zijn, en een hond die niet meer reageert op zijn naam kan doof worden. VCA Hospitals benadrukt dat de diagnose dementie pas valt nadat zulke medische oorzaken zijn uitgesloten.

Ga dus niet zelf googelen en besluiten dat het dementie is. Maak een afspraak, beschrijf concreet wat je ziet en sinds wanneer, en vertel ook kleine dingen: net de details maken het beeld compleet. De dierenarts onderzoekt je hond en stelt zo nodig bloed- en urineonderzoek voor.

Die volgorde is belangrijk omdat de behandelbare oorzaken vaak goed te verhelpen zijn. Een hond met pijnstilling voor zijn gewrichten slaapt weer door; een blaasontsteking is behandelbaar. Het zou zonde zijn om dat te missen door te snel "dementie" te denken.

Wat kan de dierenarts doen bij dementie?

Genezen kan niet: dementie is blijvend en wordt geleidelijk erger. Maar afremmen en comfort verbeteren kan wel. De dierenarts kan een combinatie voorstellen van medicatie, speciale dieetvoeding of supplementen met antioxidanten en begeleiding bij het aanpassen van gedrag en omgeving; volgens PDSA werkt zo'n combinatie het best.

Verwacht een traject, geen wonderpil. Wat bij de ene hond goed helpt, doet bij de andere weinig, dus de dierenarts evalueert mee en stuurt bij. Vraag ook gerust naar een dierenarts of gedragstherapeut met extra ervaring in ouderdomsgedrag; voor de keuze van een goede begeleider helpt een gedragsbegeleider kiezen.

Belangrijk om te onthouden: hoe vroeger je erbij bent, hoe meer er te winnen valt. Hersenen die actief gehouden worden, gaan trager achteruit; "use it or lose it" geldt volgens VCA Hospitals ook voor honden.

Hoe geef je een dementerende hond thuis houvast?

Voorspelbaarheid is het beste medicijn dat jij in huis hebt. Houd vaste tijden voor eten, wandelen en slapen aan en verander zo weinig mogelijk aan de indeling van je huis: een hond die op geheugen navigeert, raakt van een verschoven zetel al de kluts kwijt. PDSA raadt ook een vast, rustig plekje aan waar mand, water en voer altijd samen staan.

Blijf het hoofd zachtjes aan het werk zetten. Korte snuffelspelletjes, een voerpuzzel en mini-trainingsmomentjes met beloningen houden de hersenen actief zonder te overvragen. Houd wandelingen kort en vertrouwd, en laat je hond buiten aan de lijn of onder toezicht: een dementerende hond kan verdwalen op plekken die hij ooit blindelings kende.

Wees geduldig bij ongelukjes: je hond doet het niet expres en straf maakt de verwarring alleen groter. Bescherm ook de omgang met kinderen door hen te leren de oude hond niet te verrassen. En weet dat er een moment kan komen waarop de goede dagen zeldzaam worden; hoe je dat gesprek met de dierenarts aangaat, lees je in afscheid nemen van je hond.

Veelgestelde vragen